اُٹھ شاہ حُسینا ویکھ لے

اُٹھ شاہ حُسینا ویکھ لے، اسیں بدلی بیٹھے بھیس

Rise, Shah Hussain, and look at us; we have taken on a different guise.

ساڈی جِند نمانی کُوکدی، اسیں رُل گئے وِچ پردیس

Our wretched soul cries out; we have been left to wander, lost and forsaken in a foreign land.

ساڈا ہر دم جی کُرلاوندا، ساڈی نِیر وگاوے اَکّھ

Our heart groans incessantly, and tears stream from our eyes.

اساں جیوندی جانیں مر گئے، ساڈا مادھو ہویا وکھ

Though alive, we feel as if we have died; our Madho has been separated from us.

سانوں سَپّ سمے دا ڈنگدا، سانوں پَل پَل چڑھدا زہر

The serpent of time bites us, and poison courses through us with every passing moment.

ساڈے اندر بیلے خوف دے، ساڈے بیلے بن گئے شہر

Forests of fear have grown within us, while our forests have turned into cities.

اساں شوہ غماں وِچ ڈُبدے، ساڈی رُڑھ گئی ناؤ پتوار

We are drowning in a sea of sorrow; our boat has drifted away, without oars or rudder.

ساڈے بولن تے پابندیاں، ساڈے سر لٹکے تلوار

Our speech is shackled by restrictions, and a sword hangs over our heads.

اساں نیناں دے کھوہ گیڑ کے، کِیتی وَتّر دل دی بھوں

We drew water from the wells of our eyes to moisten the soil of our hearts.

اے بنجر رہی نمانڑی، سانوں سجن تیری سونہہ

This poor, helpless land has remained barren, my beloved—I swear by you.

اساں اُتوں شانت جاپدے، ساڈے اندر لگی جنگ

We may appear peaceful on the outside, but a war rages within us.

سانوں چُپ چپیتا ویکھ کے، پئے آکھن لوک ملنگ

Seeing us so quiet and withdrawn, people call us wandering mystics.

اساں کھبے غم دے کھوبڑے، ساڈے لمے ہو گئے کیس

We are sunk deep in the pits of sorrow, and our hair has grown long.

پا تانے بانّے سوچدے، اساں بُندے رہندے کھیس

Lost in thoughts, we weave threads together, endlessly making our shawls.

ہُن چھیتی دوڑیں بُلھیا، ساڈی سُولی ٹنگی جان

Come quickly, Bulleh Shah; our very lives hang upon the gallows.

تینوں واسطہ شاہ عنایت دا، نہ توڑیں ساڈا مان

For the sake of Shah Inayat, do not shatter our hopes or betray our trust.

اساں پیریں پا لَئے گھنگھرو، ساڈی پاوے جِند دھمال

We have tied ankle bells to our feet; our souls dance in ecstatic abandon.

ساڈی جان لبّاں تے اپڑی، ہُن چھیتی مُکھ وکھال

Our lives hang by a thread; come quickly and show us your face.

ساڈے سر تے سورج ہاڑ دا، ساڈے اندر سیت سیال

The scorching summer sun burns above our heads, yet a deep chill grips us within.

بن چھاں ہُن چیتر رُکھ دی، ساڈے اندر بھانبڑ بال

Bereft of the Chaitra tree’s shade, we have a blazing fire burning inside us.

اساں مچ مچایا عشق دا، ساڈا لوسیا اِک اِک لُوں

We have kindled the fire of love, and every hair on our bodies has been singed.

اساں خود نوں بھُلے سانولا، اساں ہر دم جپیا تُوں

We have forgotten ourselves, O beloved Sanwal; your name alone is on our lips at all times.

سانوں چنتا چِخا چڑھاؤن دی، ساڈے تڑکن لگے ہڈّ

Worry has set us upon a funeral pyre; our very bones have begun to crack.

پھڑ لیکھاں برچھی دُکھ دی، ساڈے سینے دِتی کَڈ

Fate has seized the spear of sorrow and driven it into our chests.

اساں دُھر توں دُکھڑے چاگدے، ساڈے لیکھیں لکھیا سوگ

We have been gathering sorrows from the very beginning; mourning is written in our fate.

ساڈی واٹ لمیری دُکھ دی، ساڈے عمروں لمے روگ

Our road of sorrow stretches endlessly, and our afflictions last longer than our lives.

ساڈے ویہڑے پھوہڑی دُکھ دی، ساڈا رو رو چوئیا نور

A shroud of sorrow lies across our courtyard; we have wept until our light has drained away.

اے اوکڑ ساڈی ٹال دے، تیرا جیوے شہر قصور

Remove this hardship from us; may your city of Kasur flourish.

آ ویکھ سُخن دیا وارثا، تیرے جنڈیالے دی خیر

Come and see, O Waris Shah, master of poetic expression; may your Jandiala remain blessed.

اج پُتر بولی ماں دے پئے، ماں نال رکھن ویر

Today, the children of our mother tongue have turned against their own mother.

اج ہیر تیری پئی سِکدی، اج کیدو چڑھیا زنگ

Today, your Heer longs and suffers, while Kaido has grown more corrupt.

اج تخت ہزارے ڈھے گئے، اج اُجڑیا تیرا جھنگ

Today, the throne of Takht Hazara has fallen, and your Jhang lies desolate.

اج بیلے ہو گئے سُنجڑے، اج سُکیا ویکھ چناب

Today, the forests have fallen silent; look, the Chenab has dried up.

اج پھرن آزردہ رانجھڑے، اج کھیڑے کردے چاہ

Today, distressed Ranjhas wander about, while the Kheras rejoice.

اج ٹُٹی ونجلی پریت دی، اج مُکّے سُکھ دے گیت

Today, love’s flute is broken, and the songs of happiness have fallen silent.

بن جوگی در در ٹولیا، سانوں کوئی ناں ملیا مِیت

Having become a jogi, we wandered from door to door, yet found no companion.

اساں اکھر موتی رولدے، اساں در در لاندے واج

We scatter pearls of words and call out from door to door.

کوئی لبھے ہیر سیالڑی، جہڑی رنگے اپنا داج

May we find a Heer Sial who can adorn her bridal trousseau with colour.

ساڈے ہتھ پیالہ زہر دا، اساں ویلے دے سقراط

We hold a cup of poison in our hands; we are the Socrates of our age.

اساں کھنڈ بناندے کھار نوں، ساڈی جگ توں وکھری بات

We turn bitterness into sugar; our story is unlike any other in the world.

اُٹھ جاگ فریدا سُتّیا، ہُن کر کوئی تدبیر

Rise and awaken, sleeping Farid; now devise some remedy.

جِند ہجر کریرے پھس کے، اج ہو گئی لیر و لیر

Caught in the thorny grip of separation, our soul has been torn to shreds.

سانوں جوبن لُٹے ویکھ کے، سب آکھن بابا لوگ

Seeing our lost youth, people call us old and worn-out.

کس کھویا ساڈا جوبنڑا، سانوں کیہڑا لگا روگ

Who has stolen our youthful bloom? What affliction has struck us?

اساں پیڑاں دا ونج پالیا، سانوں دکھاں چاڑی پان

We have made a trade of pain, and sorrow has become our sustenance.

سانوں غم دا پینجا پینجدا، ساڈے طنبے اُڈدے جان

The cotton-gin of grief keeps beating us, and the fibres of our being fly apart.

اساں ویجے رُکھ انار دے، سانوں لبھے طمے کوڑ

We have sown pomegranate trees, yet all we find are bitter gourds.

اساں مرن دیہاڑ اڈیکدے، ساڈی ودھدی جاوے ساؤڑ

We wait for the day of our death, while our anguish keeps growing.

ساڈے سر تے رکھ بلور دے، ساڈی دھپّوں گہری چھاں

Place crystal above our heads, and give us shade from the scorching sun.

ساڈے تنبو ساڑے سورجے، ساڈی لوسے دھرتی ماں

Our tents are scorched by the sun, and our mother earth is parched.

ساڈی اُجڑی حالت ویکھ کے، پا رحمت دی اک جھات

Seeing our ruined condition, cast upon us a single compassionate glance.

ساڈے سر توں اَنھی رات نوں، ہُن کر سائیں نیم شب رات

O Lord, bring this dark night over our heads to an end, and let a new dawn arrive.

ہُن آ باہو سلطانیہ، سانوں درداں لیا لتاڑ

Come now, Sultan Bahu; sorrows have trampled us underfoot.

اج توڑ زنجیری دُکھ دی، اج ھو دا نعرہ مار

Break the chains of sorrow today; raise the cry of Hu today.

سانوں الف پڑھا دے پیاریا، ساڈی مُک جائے ب دی لوڑ

Teach us the letter Alif, beloved, so that we may no longer need the letter Bay.

من مشکّے بوٹی عشق دی، سب نِکلے دل دی کَوڑ

The fragrant herb of love perfumes the soul, drawing all bitterness out of the heart.

اِتھے تڑدے سب ایمان تے، اِتھے اُڈدی عشق دی دھوڑ

Here, faith itself is put to the test, and the dust of love rises all around.

جو عشق سلامت منگدا، پھڑ اُس نوں لیندے نُوڑ

Whoever seeks love’s wholeness must embrace it with all their being.

ساڈا تالو جاوے سُکدا، ساڈی ودھدی جاوے پیاس

Our palate is drying up, while our thirst keeps growing.

بن بدل ساون ماہ دا، ساڈی پوری کر دے آس

Like the monsoon month without clouds, we wait in vain; fulfil our hope.

اساں اپنی قبرے آپ ای، لہو دے دیوے بال

We light lamps of our own blood upon our own graves.

اساں بے بَریاں دے شہر وچ، اے کیتا نواں کمال

In this city of the defenceless, we have performed this strange feat.

سائیں دمڑی شاہ دیا پیاریا، تیرا جیوے سیف ملوک

O beloved of Shah Damri, may your Saif-ul-Malook live on.

ساڈے دیدے ترسن دید نوں، ساڈے دل چوں اُٹھدی ہوک

Our eyes yearn for a glimpse of you, and a cry rises from our hearts.

سانوں گُڑتی دے دے سخن دی، ساڈی کردے صاف زبان

Give us the first nourishment of eloquence, and purify our language.

سانوں بُکّل وچ لپیٹ کے، ہُن بخشو علم گیان

Gather us into your loving embrace, and now grant us knowledge and wisdom.

اساں راتیں اُٹھ اُٹھ پِٹدے، ساڈی پئی کالجے سوج

Night after night, we rise and beat our breasts; our hearts are swollen with anguish.

اساں چھم چھم روندے پیاریا، سانوں ہر دم تیری کھوج

We weep in streams, beloved, constantly searching for you.

اساں مُہرا پیتا سچ دا، ساڈے نیلے ہو گئے بُل

We have swallowed the poison of truth, and our lips have turned blue.

اساں رہ گئے کَلَم کَلّے، ساڈا ویری ہویا کُل

We have been left utterly alone, and the whole world has become our adversary.

ساڈے نینیں نیندر رُس کے جا پہنچی کیہڑے دیس

Sleep has deserted our eyes; to what distant land has it gone?

ہر راتیں چھوویاں ماردے، سانوں لیف سرہانے کھیس

Every night, the bedclothes and pillows seem to strike at us.

آ کوٹ مٹھن دیا والیا، لے جپھ دے ساڈی سار

Come, O saint of Kot Mithan, embrace us and take us under your care.

ہِک تکھڑا نین نکیلڑا، ساڈے دل تھیں ہویا پار

A sharp, piercing glance has passed straight through our hearts.

سانوں چڑھیا تیا ہجر دا، ساڈا کر لے کوئی توڑ

The fever of separation has overtaken us; someone, find us a remedy.

سانوں برہن جوکاں لگیاں، ساڈا لِتّا لہو نچوڑ

The leeches of separation have fastened onto us and drained our blood.

اساں اپنے ہی گل لگ کے، نت پائیے سو سو وین

We cling to ourselves and lament hundreds of times every day.

ساڈی آ قسمت نوں چمڑی، اک بکھاں ماری ڈین

A single misfortune has clung to our fate and sunk its fangs into us.

اینوں کیلے منتر پھوک کے، اینوں کڈھو دیسوں دور

Chant a spell to drive this evil away; banish it from our land.

اے پچھل پیری اُتری، اِتھے بن بن بیٹھے حور

A malevolent spirit has descended here, and houris seem to sit in every forest.

اج پئے گیا کال پریت دا، اج نفرت کیتا زور

The age of love has fallen into darkness, and hatred has gained strength.

کر تتّا لوگڑ پریم دا، ساڈے جِسّے کرو ٹکور

Warm the cloth of love and use it to soothe our aching bodies.

ساڈی سوچ نوں پیندیاں دندلاں، ساڈے چل چل ہف گئے ساہ

Our thoughts grow clouded, and our breath falters with every step.

نت پھندے بُن بُن سخن دے، اساں خود نوں دیندے پھاہ

We keep weaving snares out of words and end up trapping ourselves.

سانوں ویلا پچھ لگاؤندا، اُتّے گھڑیاں پاون لُون

Time pursues us relentlessly, while the hours heap salt upon our wounds.

دن راتاں مچھ مریلڑے، سانوں غم دی دلدل دھون

Day and night, we struggle like exhausted fish, sinking in the swamp of sorrow.

سانوں لڑدے ٹھونویں یاد دے، ساڈا جِسّا نیلو نیل

The blows of memory keep striking us, leaving our bodies bruised blue.

سانوں کوڑے کوڑا آکھدے، کیہ دئیے اساں دلیل

They call us liars and condemn us as false; what argument can we offer?

آ تلونڈی دے بادشاہ گرو نانک جی مہاراج

Come, O great Guru Nanak, sovereign of Talwandi.

توں لاڈلا بیلی ماں دا، تیری جگ تے رہنی واج

You are the beloved child of your mother tongue; may your fame endure throughout the world.

لے فیض فرید کبیر، تُوں کیتا الفت دا پرچار

You drew inspiration from Farid and Kabir and preached the message of love.

توں نفرت دے وچ ڈبدے کئی بیڑے کیتے پار

You ferried many a sinking boat safely across the sea of hatred.

توں مان ودھایا پُرش دا، تُوں ونڈیا اَت پیار

You raised humanity’s dignity and distributed boundless love.

پا سچ دی چھاننی، پاپ چوں تُوں لتا پَن نتار

Using the sieve of truth, you separated goodness from sin and purified what remained.

تیرا وسے گُرو دوارڑا، تیرا اُچا ہووے ناں

May your gurdwara flourish, and may your name be held in high esteem.

دن راتیں سیسّاں دیوندی تینوں، نانک بولی ماں

Day and night, Mother Punjabi bows her head in prayer for you, Nanak.

آ شِو کمارا پیاریا، منگ ماں بولی دی خیر

Come, dear Shiv Kumar, and pray for the well-being of our mother tongue.

اساں ٹر پئے تیری راہ تے، اساں نپی تیری پَیڑ

We have set out upon your path, following closely in your footsteps.

توں چھوٹی عمریں پیاریا، کیتا عمروں ودھ کمال

Beloved, at such a young age, you achieved greatness beyond your years.

توں ماں بولی دا بوٹڑا، لیا لہو اپنے نال پال

You nurtured the sapling of your mother tongue with your own blood.

توں بھنے پیر پراگڑے، تُوں پیتی گھول رساؤنت

You endured immense pain and drank the healing draught of suffering.

تیرا لکھیا گاناں کڈھدے، کئی سُر دے شاہ کلونت

Many masters of melody cannot do justice to the songs you have written.

پا چھاپاں چھلے پینتھڑا، لا ٹِکا نتھ پازیب

Wear the ornamental marks, rings, necklace, forehead jewel, nose ring and anklets.

توں ورت کے لفظ انوکھڑے، بھری ماں بولی دی جیب

Using your distinctive words, you have filled the treasury of your mother tongue.

تساں سب سچّجے سچڑے رَل، پیش کرو فریاد

All you wise and worthy elders, unite and present your plea.

ربّ ماں بولی دا اُجڑیا گھر، فیر کرے آباد

May God restore the ruined home of our mother tongue and make it flourish once again.

چل چھڈ ندیمے قادری، ہُن کردے پُور کلام

Come, Nadeem Qadri, now bring this composition to its completion.

توں سیوک بولڑی ماں دا، تیرا جگ تے رہنا نام

You are a servant of your mother tongue; may your name live on in the world.